قانون تعزیرات حکومتی

ماده 1- با توجه به ضرورت نظارت و کنترل دولت بر فعالیتهای اقتصادی و لزوم اجرای مقررات قیمت‌گذاری و ضوابط توزیع، متخلفین از اجرای‌ مقررات بر اساس مواد این قانون تعزیر میشوند.

فصل اول- تخلفات و تعزیرات مربوطه

ماده 2- گرانفروشی: عبارتست از عرضه‌ی کالا یا خدمات به بهای بیش از نرخهای تعیین شده توسط مراجع رسمی بطور علی‌الحساب یا قطعی‌ و عدم اجرای مقررات و ضوابط قیمت‌گذاری و انجام هر نوع اقدامات دیگر که منجر به افزایش بهای کالا یا خدمات برای خریدار گردد.
تعزیرات گرانفروشی بر اساس میزان و مراتب تخلف واحدها بشرح زیر میباشد:

بند الف- گرانفروشی تا مبلغ بیست هزار ریال:
مرتبه‌ ی‌ اول- تذکر کتبی، تشکیل پرونده.
مرتبه‌ ی‌ دوم- اخطار شدید، اخذ تعهد کتبی مبنی بر عدم تخلف و ممهور نمودن پروانه‌ ی واحد به مهر تخلف اول.
مرتبه‌ ی‌ سوم- جریمه از پنج هزار ریال تا پنج برابر میزان گرانفروشی و ممهور نمودن پروانه‌ ی واحد به مهر تخلف دوم.
مرتبه‌ ی‌ چهارم- جریمه از ده هزار ریال تا ده برابر میزان گرانفروشی، قطع تمام یا برخی خدمات دولتی از یک تا شش ماه و ممهور نمودن پروانه‌ ی واحد به‌ مهر تخلف سوم.
مرتبه‌ ی‌ پنجم- علاوه بر اخذ جریمه طبق مرتبه‌ ی‌ چهارم، تعطیل موقت از یک تا ششماه و نصب پارچه به عنوان گرانفروش.
مرتبه‌ ی ششم- تعطیل و لغو پروانه واحد.

بند ب- گرانفروشی از مبلغ بیش از بیست هزار ریال تا مبلغ دویست هزار ریال:
مرتبه‌ ی‌ اول- جریمه معادل مبلغ گرانفروشی و اخطار کتبی.
مرتبه‌ ی دوم- جریمه از یک تا دو برابر میزان گرانفروشی و ممهور نمودن پروانه واحد به مهر تخلف اول.
مرتبه‌ ی‌ سوم – جریمه از یک تا پنج برابر میزان گرانفروشی، اخطار قطع خدمات دولتی و ممهور نمودن پروانه‌ ی واحد به مهر تخلف دوم.
مرتبه‌ ی‌ چهارم – علاوه بر اخذ جریمه طبق مرتبه‌ ی سوم، قطع تمام یا برخی خدمات دولتی از یک تا ششماه و ممهور نمودن پروانه واحد به مهر تخلف‌ سوم.
مرتبه‌ ی پنجم- علاوه بر اخذ جریمه طبق مرتبه‌ ی چهارم، تعطیل موقت از یک تا ششماه و نصب پارچه به عنوان گرانفروش.
مرتبه‌ ی ششم- تعطیل و لغو پروانه‌ ی واحد.

بند ج- گرانفروشی از مبلغ بیش از دویست هزار ریال تا یک میلیون ریال:
مرتبه‌ ی اول- جریمه از یک تا دو برابر میزان گرانفروشی، اخذ تعهد کتبی مبنی بر عدم تخلف و ممهور نمودن پروانه‌ ی واحد به مهر تخلف اول.
مرتبه‌ ی دوم – جریمه از دو تا پنج برابر میزان گرانفروشی، قطع تمام یا برخی خدمات دولتی از یک تا ششماه و ممهور نمودن پروانه‌ ی واحد به مهرتخلف دوم.
مرتبه‌ ی سوم -علاوه بر اخذ جریمه طبق مرتبه‌ ی دوم، تعطیل موقت واحد از یک تا ششماه، نصب پارچه به عنوان گرانفروش و ممهور نمودن پروانه‌ ی ‌واحد به مهر تخلف سوم.
مرتبه‌ ی چهارم -علاوه بر اخذ جریمه طبق مرتبه‌ ی دوم، تعطیل و لغو پروانه‌ ی واحد و لغو کارت بازرگانی.

بند د- گرانفروشی بیش از مبلغ یک میلیون ریال:
مرتبه‌ ی اول – جریمه از دو تا پنج برابر میزان گرانفروشی، اخطار کتبی و ممهور نمودن پروانه‌ ی واحد به مهر تخلف اول.
مرتبه‌ ی دوم – جریمه از پنج تا هشت برابر میزان گرانفروشی، قطع تمام یا برخی خدمات دولتی از یک تا ششماه و ممهور نمودن پروانه‌ ی واحد به مهر تخلف دوم.
مرتبه‌ ی سوم -علاوه بر اخذ جریمه طبق مرتبه‌ ی دوم، ‌تعطیل موقت واحد از یک تا ششماه، نصب پارچه به عنوان گرانفروش و ممهور نمودن پروانه‌ ی واحد به مهر تخلف سوم.
مرتبه‌ ی چهارم -علاوه بر اخذ جریمه طبق مرتبه‌ ی دوم، تعطیل و لغو پروانه‌ ی واحد و لغو کارت بازرگانی.

تبصره – در صورت تکرار تخلف، اعمال تعزیرات متناسب با مبلغ و مراتب تخلف خواهد بود.

ماده 3- کم فروشی و تقلب: عبارتست از عرضه‌ ی کالا یا خدمات کمتر از میزان و مقادیر خریداری شده از نظر کمی یا کیفی که بمبنای تعیین نرخ‌ مراجع رسمی قرار گرفته است.
تعزیرات کمفروشی و تقلب با توجه به میزان و مراتب آن عینا مطابق تعزیرات گرانفروشی میباشد.

ماده 4- احتکار: عبارتست از نگهداری کالا بصورت عمده با تشخیص مرجع ذیصلاح و امتناع از عرضه‌ ی آن به قصد گرانفروشی یا اضرار به‌ جامعه پس از اعلام ضرورت عرضه توسط دولت.
تعزیرات احتکار بشرح زیر میباشد:
مرتبه‌ ی اول- الزام به فروش کالا و اخذ جریمه معادل ده درصد ارزش کالا.
مرتبه‌ ی دوم- فروش کالا توسط دولت و اخذ جریمه از بیست تا صد درصد ارزش کالا:
مرتبه‌ ی سوم- فروش کالا توسط دولت، اخذ جریمه از یک تا سه برابر ارزش کالا، قطع تمام یا قسمتی از سهمیه و خدمات دولتی تا ششماه و نصب‌ پارچه در محل واحد بعنوان محتکر.
مرتبه‌ ی چهارم- علاوه بر مجازات مرتبه‌ ی سوم، لغو پروانه‌ ی واحد و معرفی از طریق رسانه‌ ها ی گروهی به عنوان محتکر.

تبصره – در صورتی که نگهداری کالا با اطلاع مراجع ذیصلاح باشد مشمول احتکار نیست.

ماده 5- عرضه‌‌ ی خارج از شبکه: عبارتست از عرضه‌ ی کالا بر خلاف ضوابط توزیع و شبکه‌ های تعیین شده وزارت بازرگانی و سایر وزارتخانه‌ ها ی ‌ذیربط.
تعزیرات عرضه‌ ی خارج از شبکه نسبت به مقدار کالای به فروش رفته بشرح زیر میباشد:
مرتبه‌ ی اول- تذکر کتبی و قطع سهمیه به مدت سه ماه.
مرتبه‌ ی دوم- اخذ جریمه تا دو برابر مبلغ فروش خارج از شبکه.
مرتبه‌ ی سوم- اخذ جریمه از سه تا پنج برابر مبلغ فروش خارج از شبکه.

تبصره – چنانچه کالا به فروش نرفته باشد، علاوه بر الزام به عرضه‌ ی کالا در شبکه، اخذ جریمه معادل ده درصد ارزش رسمی کالا.

ماده 6- عدم درج قیمت: عبارتست از عدم درج قیمت کالا ها یا خدمات مشمول به نحوی که برای مراجعین قابل رؤیت باشد به صورت نصب ‌برچسب یا اتیکت یا به صورت نصب تابلوی نرخ در محل واحد.
تعزیرات عدم درج قیمت به شرح زیر میباشد:
مرتبه‌ ی اول- تذکر کتبی، درج در پرونده ی واحد.
مرتبه‌ ی دوم- اخذ جریمه از پنج هزار ریال تا پنجاه هزار ریال.
مرتبه‌ ی سوم- اخذ جریمه از پنجاه هزار ریال تا صد هزار ریال، قطع تمام یا برخی خدمات دولتی از سه تا ششماه و در صورت مصلحت نصب پارچه ‌به عنوان متخلف.

تبصره – در مواردی که قیمت رسمی برای کالا و خدمات تعیین شده باشد درج قیمت براساس قیمت رسمی خواهد بود.

ماده 7- اخفاء و امتناع از عرضه‌ ی کالا: عبارتست از خودداری از عرضه کالای دارای نرخ رسمی به قصد گرانفروشی یا تبعیض در فروش.
تعزیرات اخفاء و امتناع از عرضه ی کالا به شرح زیر میباشد:
مرتبه‌ ی اول – تذکر کتبی، درج در پرونده‌ ی واحد و عرضه‌ ی کالا به نرخ رسمی.
مرتبه‌ ی دوم عرضه‌ ی کالا به نرخ رسمی و اخذ جریمه از دو تا پنج برابر ارزش رسمی کالا.
مرتبه‌ ی سوم- علاوه بر مجازات‌ های مرتبه‌ ی دوم، قطع تمام یا برخی خدمات دولتی از سه تا ششماه.

ماده 8- عدم صدور فاکتور عبارتست از خودداری از صدور فاکتور مطابق فرمها و ضوابط تعیین شده‌ ی وزارت امور اقتصادی و دارایی یا صدور ‌فاکتور خلاف واقع در مورد اقلام مشمول.
تعزیرات عدم صدور فاکتور به شرح زیر میباشد:
مرتبه‌ ی اول- تذکر کتبی، درج در پرونده ی واحد.
مرتبه‌ ی دوم- اخذ جریمه از پنج هزار ریال تا پنجاه هزار ریال.
مرتبه‌ ی سوم- اخذ جریمه از پنجاه هزار ریال تا صد هزار ریال، قطع تمام یا برخی خدمات دولتی از سه تا شش ماه و در صورت مصلحت نصب پارچه ‌بعنوان متخلف.

ماده 9- عدم اجرای ضوابط قیمت‌ گذاری و توزیع: عبارتست از عدم مراجعه و ارائه‌ ی مدارک لازم جهت اجرای ضوابط قیمت‌ گذاری و توزیع به‌ مراجع قانونی بدون عذر موجه و بیش از مدت سه ماه از تاریخ ترخیص کالای وارداتی یا تولید محصول داخلی اقلام مشمول.
تعزیرات عدم اجرای ضوابط قیمت‌ گذاری و توزیع به شرح زیر میباشد:
مرحله ی اول- اخطار کتبی و تمدید مهلت حداکثر یک هفته.
مرحله‌ ی دوم- جریمه از یک تا پنج برابر ارزش رسمی کالا و تمدید مهلت حداکثر یک هفته.
مرحله‌ ی سوم- علاوه بر مجازات طبق مرحله‌ ی دوم، قطع سهمیه یا خدمات دولتی به مدت سه ماه و لغو کارت بازرگانی به مدت یکسال.

تبصره – مراحل فوق در مورد هر کالا مستقلا اعمال خواهد شد.

ماده 10- عدم اجرای تعهدات وارد کنندگان در قبال دریافت ارز و خدمات دولتی عبارتست از تخلف از ضوابط و مقررات تعیین شده‌ ی دولت در‌مورد واردات که منجر به عدم اجرای تعهدات و یا کاهش کمی یا کیفی کالا و یا خروج ارز از کشور گردد.
تعزیرات عدم اجرای تعهدات وارد کنندگان در قبال دریافت ارز و خدمات دولتی به شرح زیر میباشد:
جریمه معادل تفاوت نرخ ارز با نرخ رایج در بازار و یا اعاده‌ی عین ارز نسبت به مقدار کسری یا عدم انجام تعهدات، تعلیق کارت بازرگانی از ششماه تا‌ یکسال و در صورت تکرار از یکسال تا ابطال و در صورت وقوع سوء استفاده علاوه بر مجازاتهای فوق جریمه تا پنج برابر مبلغ سوء استفاده.

تبصره – در صورتی که کالای وارده از نوع مجاز باشد پس از اعمال مجازاتهای فوق به صاحب آن مسترد میگردد.

ماده 11- عدم اجرای تعهدات تولید کنندگان در قبال دریافت ارز و خدمات دولتی: عبارتست از عدم تولید و عرضه‌ ی محصول طبق قرارداد و برنامه‌ ی ‌تعیین شده‌ ی دولت از قبیل نوع، مقدار، قیمت، استاندارد، شرایط تحویل و … بدون عذر موجه.
تعزیرات عدم اجرای تعهدات تولید کنندگان در قبال دریافت ارز و خدمات دولتی به شرح زیر میباشد:
تذکر کتبی ضمن درج در پرونده ی واحد، اعلام مراتب به وزارتخانه یا مؤسسه‌ی ذیربط، جریمه معادل تفاوت نرخ ارز با نرخ رایج در بازار یا اعاده‌ ی عین ارز ‌نسبت به مقدار کسری یا عدم انجام تعهدات و در صورت تکرار علاوه بر مجازات فوق جریمه از یک تا سه برابر مبلغ سوء استفاده.

تبصره – در صورتی که واحدهای تولیدی مبادرت به واردات مواد اولیه و یا کالای تجاری نمایند مشمول ماده‌ی 10 خواهند بود.

ماده 12- نداشتن پروانه‌ی کسب واحدهای صنفی: عبارتست از عدم اخذ پروانه بدون عذر موجه ظرف مهلت و ضوابط و مقرراتی که توسط‌ هیأت عالی نظارت بر شورای مرکزی اصناف تعیین و اعلام میگردد.
تعزیرات نداشتن پروانه کسب واحدهای صنفی متناسب با نوع واحدها به شرح زیر میباشد:

بند الف- در مورد واحدهای صنفی تولیدی:
مرحله‌ ی اول- اخطار کتبی و تمدید مهلت تا مدت ششماه.
مرحله‌ ی دوم- قطع تمام یا برخی خدمات دولتی تا مدت سه ماه، اخذ جریمه تا صد هزار ریال و تمدید مهلت تا سه ماه.
مرحله‌ ی سوم- تعطیل واحد تا زمان اخذ پروانه‌ ی کسب.

بند ب- در مورد واحدهای صنفی خدماتی:
مرحله ‌ی اول- اخطار کتبی و تمدید مهلت تا سه ماه.
مرحله ‌ی دوم- قطع سهمیه یا برخی خدمات دولتی تا مدت سه ماه، اخذ جریمه تا دویست هزار ریال و تمدید مهلت تا مدت سه ماه.
مرحله ‌ی سوم- تعطیل واحد تا زمان اخذ پروانه کسب.

بند ج- در مورد واحدهای صنفی خدماتی توزیعی:
مرحله‌ ی اول- اخطار کتبی و تمدید مهلت تا مدت دو ماه.
مرحله دوم- قطع سهمیه یا برخی خدمات دولتی تا مدت سه ماه، اخذ جریمه تا مبلغ پانصد هزار ریال و تمدید مهلت تا مدت یکماه.
مرحله ‌ی سوم- تعطیل واحد تا زمان اخذ پروانه‌ ی کسب.

ماده 13- نداشتن پروانه ‌ی بهره‌ برداری واحدهای تولیدی: عبارتست از عدم اخذ پروانه‌ ی بهره ‌برداری بدون عذر موجه ظرف مهلت و ضوابط و ‌مقرراتی که توسط وزارتخانه ‌های تولیدی (حسب مورد) تعیین و اعلام میگردد.
تعزیرات نداشتن پروانه ‌ی بهره‌ برداری واحدهای تولیدی به شرح زیر میباشد:
مرحله‌ ی اول- اخطار کتبی و تمدید مهلت تا مدت ششماه.
مرحله ‌ی دوم- قطع سهمیه یا برخی خدمات دولتی تا مدت سه ماه، اخذ جریمه تا مبلغ دویست هزار ریال و تمدید مهلت تا مدت سه ماه.
مرحله‌ ی سوم- تعطیل واحد تا زمان اخذ پروانه ‌ی بهره‌ برداری.

تبصره – در مورد واحدهای فاقد گواهی از مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی (در مورد اقلام مشمول استاندارد اجباری) که تولیدات آنها از نظر ‌ایمنی مضر باشد بلافاصله نسبت به تعطیل واحد تا زمان اخذ پروانه اقدام میگردد.

ماده 14- فروش ارزی، ریالی- عبارتست از فروش کالا یا خدمات در مقابل دریافت ارز یا واریز نامه ارز صادراتی بابت تمام یا قسمتی از بهای کالا‌ یا خدمات در داخل کشور بر خلاف مقررات قانون و مصوبات دولت.
تعزیرات فروش ارزی، ریالی بشرح زیر میباشد:
اخذ کلیه‌ ی ارز یا واریز نامه ‌های دریافتی یا معادل ریالی آنها به نرخ بازار و در صورت تکرار علاوه بر مجازات فوق، حسب مورد قطع سهمیه و خدمات دولتی یا لغو کارت بازرگانی از سه تا شش ماه.

ماده 15- فروش اجباری- عبارتست از فروش اجباری کالا به همراه کالای دیگر در سطح عمده فروشی یا خرده فروشی.
تعزیرات فروش اجباری به شرح زیر میباشد:
جریمه از یک تا دو برابر ارزش کالای تحمیلی.

ماده 16- عدم اعلام موجودی کالا- عبارتست از عدم اظهار صحیح واحدهای عمده‌ فروشی نسبت به مقدار موجودی کالاهای دارای نرخ رسمی‌ که ضرورت اعلام آن توسط دولت تعیین میشود.
تعزیرات عدم اعلام موجودی کالا عینا مطابق تعزیرات اخفاء و امتناع از عرضه‌ی کالا میباشد.

ماده 17- در مواردی که کالا بر خلاف ضوابط و مقررات توزیع یا قیمت بصورت عمده در اختیار اشخاص غیر واجد شرایط جهت فروش قرار گیرد، ‌علاوه بر مجازات فروشنده، اشخاص حقیقی یا حقوقی خریدار کالا نیز به پرداخت جریمه معادل یک تا سه برابر درآمد من‌ غیر حق محکوم میگردند.

تبصره – در صورتی که کالا توسط خریدار بفروش نرفته باشد ضمن استرداد عین کالا، کلیه‌ی هزینه‌های جنبی به عهده‌ی خریدار میباشد.

فصل دوم- تخلفات بخش دولتی

ماده 18- در صورتیکه تخلفات فصل اول در وزارتخانه‌ها و شرکتها و مؤسسات دولتی و تحت پوشش دولت و نهادهای انقلاب اسلامی و ملی ‌شده واقع شود تعزیرات مربوطه به شرح زیر خواهد بود:

بند الف- در صورتیکه درآمد حاصل از تخلفات در جهت منافع و مصالح شرکت یا دستگاه ذیربط منظور شده باشد:
مرتبه‌ی اول- اخذ درآمد حاصل از تخلفات و واریز آن به حساب خزانه.
مرتبه‌ی دوم- اخذ درآمد حاصل از تخلفات و واریز آن به حساب خزانه.
برکناری متخلف از سمت خود بطور دائم و انفصال از خدمات دولتی بمدت ‌ششماه.
مرتبه‌ی سوم- اخذ درآمد حاصل از تخلفات و واریز آن به حساب خزانه و انفصال دائم از خدمات دولتی.

بند ب- در صورتیکه در نتیجه‌ی تخلفات ارتکابی درآمد من‌ غیر حق عاید فرد یا افراد در داخل یا خارج شرکت یا دستگاه شده باشد، انفصال دائم از‌ خدمات دولتی، اخذ درآمد حاصل از تخلفات و واریز آن به حساب خزانه و در صورتی که میزان اختلاس تا پنجاه هزار ریال باشد، ششماه تا سه سال‌ حبس و هر گاه بیش از این مبلغ باشد، دو تا ده سال حبس و در هر مورد جریمه معادل دو برابر مبلغ اختلاس.

بند ج- در صورتی که در نتیجه‌ی تخلفات- هیچگونه درآمدی عاید نشده باشد:
مرتبه‌ی اول- برکناری متخلف از سمت خود از یک تا ششماه.
مرتبه‌ی دوم- انفصال موقت از خدمات دولتی از سه ماه تا یکسال.
مرتبه‌ی سوم- انفصال دائم از خدمات دولتی.

تبصره – در صورتیکه تخلفات در شرکتها و دستگاههای موضوع ماده 17 توسط فرد یا افراد بصورت مستمر یا مکرر و بصورت تشکیل شبکه ‌انجام گرفته باشد مشمول تعزیرات تشکیل شبکه خواهد بود و متخلفین از انجام خدمات دولتی محروم خواهند شد.

فصل سوم- تشکیلات تعزیرات حکومتی بخش دولتی

ماده 19- به منظور اعمال نظارت و کنترل دولت بر فعالیتهای اقتصادی بخش دولتی شامل وزارتخانه ‌ها، سازمانها، دستگاههای دولتی، شرکتهای‌ دولتی و تحت پوشش دولت و ملی شده و بانکها و نهادهای انقلاب اسلامی و شرکتهای تابعه و همچنین شرکتهایی که بیش از پنجاه درصد سهام آنها‌ متعلق به دستگاهها و شرکتهای مزبور باشد مسوولیت بازرسی، پی‌گیری و رسیدگی به تخلفات و تعزیرات مربوطه به کمیسیون مرکزی تعزیرات حکومتی ‌بخش دولتی با تشکیلات و شرح وظایف آتی محول میگردد.

ماده 20- اعضای کمیسیون مرکزی عبارتند از:

بند 1- معاون نخست‌ وزیر به عنوان رئیس کمیسیون.

بند 2- نماینده‌ی دادستان کل کشور از دادسرای انقلاب.

بند 3- معاون برنامه‌ ریزی وزارت کشور.

بند 4- معاون وزارت اطلاعات.

بند 5- معاون امور مالیاتی وزارت امور اقتصادی و دارایی.

بند 6- مدیرعامل سازمان حمایت مصرف‌ کنندگان و تولید کنندگان به نمایندگی از وزارت بازرگانی.

بند 7- معاون وزارتخانه‌ی ذیربط (حسب مورد).

تبصره – جلسات کمیسیون مرکزی با حضور 5 نفر از اعضاء رسمیت مییابد و احکام صادره و مصوبات حداقل با چهار رأی معتبر میباشد.

ماده 21- در استانهایی که تشکیل کمیسیون تعزیرات حکومتی بخش دولتی با تأیید نخست‌ وزیر ضرورت یابد کمیسیونی با ترکیب زیر تشکیل‌ خواهد شد:

بند 1- استاندار بعنوان رئیس کمیسیون.

بند 2- دادستان انقلاب.

بند 3- معاون برنامه‌ ریزی استاندار.

بند 4- مدیر کل اطلاعات.

بند 5- مدیر کل امور اقتصادی و دارایی.

بند 6- مدیر کل بازرگانی.

بند 7- مدیر کل وزارتخانه‌ی ذیربط.

تبصره – نصاب رسمیت جلسات کمیسیون تعزیرات حکومتی استان و اعتبار آراء صادره مشابه کمیسیون مرکزی خواهد بود.

ماده 22- شرح وظایف کمیسیون مرکزی عبارتست از:

بند 1- پیشنهاد فهرست کالاها و خدمات مشمول طرح تعزیرات حکومتی بخش دولتی.

بند 2- تشکیل واحدهای داخلی کمیسیون مرکزی و تعیین ترکیب اعضاء و تصویب شرح وظایف و آئیننامه‌ ی اجرایی، مالی و استخدامی حداکثر ‌ظرف مدت دو ماه از تاریخ ابلاغ این قانون که به تأیید نخست ‌وزیر میرسد.

تبصره 1- حداکثر مبالغ پرداختی بابت حقوق و مزایای پرسنل از سقف مصوب شورای حقوق و دستمزد سازمان امور اداری و استخدامی کشور ‌تجاوز نمی ‌نماید.

تبصره 2- جریمه‌ های دریافتی به حساب خزانه واریز میشود و اعتبارات مورد نیاز کمیسیون مرکزی و کمیسیونهای استانها و واحد رسیدگی به ‌شکایات و حقوق بازرسان در سال 1368 با تأیید نخست وزیر از محل درآمد سازمان حمایت مصرف‌ کنندگان و تولید کنندگان تأمین و از طریق معاون ‌اجرایی نخست‌ وزیر و حسب مورد رئیس کمیسیون مرکزی یا مسوول واحد رسیدگی به شکایات پرداخت میگردد.

بند 3- تهیه و تصویب آئیننامه‌ های اجرائی مربوط به این فصل در چهارچوب این قانون که به تأیید نخست‌ وزیر میرسد.

بند 4- تعیین بازرس و صدور کارت بازرسی از واحدهای مشمول این قانون.

بند 5- رسیدگی و صدور حکم و اتخاذ تصمیم در مورد متخلفین.

بند 6- نظارت بر عملکرد کمیسیونهای تعزیرات استانها.

تبصره – رئیس و سایر اعضاء کمیسیون تعزیرات استان در قبال کمیسیون مرکزی در چهارچوب این قانون و آئیننامه‌ های مربوطه مسوولیت داشته ‌و در مورد مفاد این قانون تابع مقررات و آئیننامه‌ های کمیسیون مرکزی میباشند و در صورت احراز تخلف رئیس یا هر یک از اعضاء کمیسیون تعزیرات ‌استان، مراتب از سوی کمیسیون مرکزی به واحد رسیدگی به شکایات موضوع ماده 23 احاله خواهد شود.

ماده 23- به منظور رسیدگی به شکایات از احکام صادره‌ی کمیسیون مرکزی و کمیسیونهای استانها و تجدید نظر در آنها و نیز رسیدگی به تخلفات ‌مجریان تعزیرات حکومتی بخش دولتی واحدی زیر نظر نخست‌ وزیر با ترکیب زیر تشکیل میگردد:

بند 1- نماینده‌ی نخست وزیر به عنوان رئیس واحد.

بند 2- یکی از قضات دادگاههای انقلاب به نمایندگی از رئیس دیوانعالی کشور.

بند 3- یک نفر عضو ثابت از اعضای کمیسیون مرکزی به انتخاب کمیسیون.

تبصره – شرح وظایف و آئیننامه‌ ی واحد مزبور بوسیله‌ ی هیأتی مرکب از نماینده‌ ی رئیس دیوان عالی کشور در این واحد، نماینده‌ ی دادستان کل کشور در‌ کمیسیون مرکزی و نماینده‌ ی نخست وزیر تهیه میشود و به تأیید رئیس دیوانعالی کشور و نخست وزیر میرسد.

ماده 24- آئیننامه‌ ی نحوه‌ی رسیدگی کمیسیون تعزیرات حکومتی بخش دولتی توسط هیأت مذکور در تبصره‌ ی ماده‌ ی 23 تصویب میشود.

ماده 25- مراجع صدور احکام تعزیرات حکومتی بخش دولتی و واحد رسیدگی به شکایات در زمینه‌ ی کشف و اثبات جرم، جلوگیری از امحاء آثار‌ جرم یا تبانی و فرار متهم بر اساس موادی از آئین دادرسی کیفری که توسط هیأت مذکور در تبصره‌ ی ماده‌ ی 23 تعیین میشود، اقدام می‌ نمایند.

ماده 26- واحدهای انتظامی اعم از کمیته‌ ی انقلاب اسلامی، ژاندارمری، شهربانی و همچنین مسوولین بانکها و زندانها و ادارات ثبت اسناد سراسر ‌کشور و سایر دستگاهها و شرکتهای موضوع ماده 19 حسب مورد موظفند نسبت به اجرای احکام صادره از سوی کمیسیون مرکزی با کمیسیونهای‌ تعزیرات استانها و واحد رسیدگی به شکایات اقدام نمایند.

ماده 27- وزارتخانه‌ها و واحدهای تابعه آنها موظفند در چهارچوب وظایف قانونی خود ضوابط خاص و دستورالعملهای اجرایی در رابطه با اقلام ‌مشمول طرح را به کمیسیون مرکزی تعزیرات حکومتی بخش دولتی اعلام نمایند.

ماده 28- در مواردی که در اجرای مقررات تعزیرات حکومتی بخش دولتی و اجرای ضوابط توزیع اقلام مشمول طرح، ناهماهنگی و اختلاف نظری‌ بین وزارتخانه‌های ذیربط باشد، نظر قطعی توسط کمیسیونی مرکب از نخست وزیر و وزراء امور اقتصادی و دارایی و بازرگانی اعلام و برای دستگاهها لازم‌ الاجراء میباشد.

فصل چهارم- تشکیلات تعزیرات حکومتی بخش غیر دولتی

ماده 29- به منظور اجرای این قانون در بخش غیر دولتی ستادی بعنوان ستاد مرکزی تعزیرات حکومتی با ترکیب زیر تشکیل میگردد:

بند 1- وزیر بازرگانی و رئیس هیأت عالی نظارت به عنوان رئیس ستاد.

بند 2- وزیر کشور.

بند 3- رئیس شورای مرکزی اصناف.

بند 4- نماینده‌ی تام ‌الاختیار رئیس دیوانعالی کشور.

بند 5- وزیر صنایع.

بند 6- مدیرعامل سازمان حمایت مصرف‌ کنندگان و تولید کنندگان.

تبصره – جلسات ستاد مرکزی با حضور 5 نفر از اعضاء رسمیت مییابد و تصمیمات متخذه با حداقل چهار رأی معتبر و لازم ‌الاجراء میباشد.

ماده 30- وظایف ستاد مرکزی تعزیرات حکومتی بشرح زیر میباشد:

بند 1- تصویب آئیننامه‌ های اجرائی، مالی و استخدامی.

تبصره – تهیه آئیننامه‌ ی اجرایی مربوط به تعزیرات حکومتی بخش غیر دولتی به عهده‌ ی وزارت بازرگانی میباشد.

بند 2- تصویب بودجه‌ ی مورد نیاز اجرای طرح برای کلیه دستگاههای ذیربط در بخش غیر دولتی.

بند 3- تعیین تعداد ناظران و نیروی انسانی اجرایی طرح.

بند 4- ایجاد هماهنگی بین دستگاههای اجرایی.

بند 5- اتخاذ تصمیمهای ضروری در چهارچوب این قانون.

ماده 31- وزارت بازرگانی می ‌تواند براساس مصوبات ستاد مرکزی تعزیرات حکومتی نسبت به استخدام و بکار گماردن ناظران و پرسنل مورد نیاز‌ واحدهای اجرائی در سطح کشور اقدام نماید.
ناظرانیکه به وسیله‌ی وزارت بازرگانی و ادارات مربوطه معرفی میشوند و برای آنها از سوی دادستان انقلاب کارت بازرسی صادر میشود در حدود این‌ قانون ضابط دادگستری محسوب میشوند.

تبصره 1- در شهرها یا بخش‌ هایی که ادارات بازرگانی وجود ندارند وظایف و مسوولیت بازرسی و تعیین ناظران به ترتیب به عهده‌ ی دادستانهای‌ انقلاب یا نماینده‌ ی آنان میباشد.

تبصره 2- هزینه‌ های اجرای طرح در شهرها و بخشهای مذکور در تبصره‌ ی فوق بنا به پیشنهاد رئیس دیوانعالی کشور و تصویب ستاد مرکزی از ‌محل درآمدهای پیش‌ بینی شده توسط وزارت بازرگانی تأمین میشود و در اختیار رئیس دیوانعالی کشور قرار میگیرد.

ماده 32- مسوولیت هماهنگی، پی‌ گیری و بازرسی تخلفات مندرج در فصل اول این قانون و امور تشکیلاتی آنها به عهده‌ ی وزارت بازرگانی میباشد و‌ کلیه دستگاههای اجرائی، انتظامی و بانکها ضمن همکاری لازم مکلف به اجرای بخشنامه‌ ها و دستورالعملهای مربوطه خواهند بود.

ماده 33- ستاد مرکزی تعزیرات حکومتی تعداد ناظران مورد نیاز را به شورای مرکزی اصناف اعلام می‌ کند و شورای مرکزی اصناف به میزان بیش از دو سوم تعداد مورد نیاز را به ستاد معرفی می ‌نماید تا ستاد از بین آنها به میزان یک سوم تعداد مورد نیاز انتخاب و برای صدور کارت به دادسرای انقلاب‌ معرفی نماید.

ماده 34- کلیه‌ی سازمانهای صنفی و شرکتهای تعاونی صنفی موظف به همکاری با ناظران این قانون خواهند بود و هرگونه عدم همکاری و ‌سهل‌ انگاری، تخلف محسوب میشود و کمیسیونهای نظارت شهرها موظفند با درخواست وزارت بازرگانی نسبت به عزل و نصب مسوولین ‌سازمانهای مذکور اقدام لازم معمول دارند.

ماده 35- جهت رسیدگی به تخلفات ناظران و مأموران ذیربط، واحدی بنام واحد رسیدگی به شکایات در وزارت بازرگانی تشکیل میشود و در ‌صورت احراز تخلف، موضوع به دادگاههای انقلاب ارجاع میگردد.

تبصره – در شهرها و بخشهای مذکور در تبصره‌ ی 1 ماده‌ ی 31، واحد رسیدگی به شکایات توسط دادسرای انقلاب تعیین میشود.

ماده 36- رسیدگی به تخلفات مشمول تعزیرات حکومتی بخش غیردولتی و صدور حکم، توسط دادگاههای انقلاب اسلامی انجام میگیرد و ‌دادسراها و دادگاههای انقلاب اسلامی مکلفند پرونده‌ های تعزیرات حکومتی را خارج از نوبت و مقدم بر سایر پرونده‌ ها رسیدگی نمایند.

تبصره 1- دادیاران و دادستانهایی که رئیس دیوانعالی کشور و دادستان کل کشور آنها را صالح بدانند می‌ توانند در خصوص پرونده‌ های تعزیرات‌ حکومتی که به دادگاههای انقلاب ارجاع میشوند احکام تعزیری صادر نمایند.

تبصره 2- در مورد مجازاتهای تذکر کتبی، اخطار، توبیخ و اخذ تعهد، رسیدگی و صدور حکم به عهده‌ ی وزارت بازرگانی میباشد.

ماده 37- احکام دادگاههای انقلاب در اجرای این قانون قطعی و لازم‌ الاجراست و در صورتی که قاضی صادر کننده‌ ی حکم متوجه اشتباه شرعی و یا‌ قانونی خود بشود می‌ تواند تقاضای تجدید نظر نماید و در این صورت چنانچه حکم اجراء نشده باشد، اجرای حکم متوقف میشود.

تبصره 1- چنانچه دادستان یا جانشین دادستان مجری حکم یا وزارت بازرگانی معتقد به اشتباه قاضی باشند اعتراض خود را به قاضی صادر کننده‌ی ‌حکم تذکر میدهند، در صورتیکه قاضی مزبور اعتراض را بپذیرد طبق ذیل این ماده عمل میشود و در غیر این صورت حکم صادر اجراء میشود و ‌تقاضای تجدید نظر همراه با پرونده به مرجع تجدید نظر ارسال میگردد.

تبصره 2- چنانچه محکوم‌ علیه به حکم صادره اعتراض داشته باشد باید ظرف مدت ده روز از تاریخ ابلاغ حکم و در مواردی که دور از دسترس باشد‌ ظرف مدت بیشتری (حداکثر 20 روز) که در آئیننامه مشخص میشود، اعتراض نماید، در صورتی که قاضی صادر کننده‌ی حکم اعتراض را بپذیرد طبق‌ ذیل این ماده عمل میشود و در غیر اینصورت حکم صادره اجراء میشود و تقاضای تجدید نظر همراه با پرونده به مرجع تجدید نظر ارسال میگردد.

تبصره 3- مرجع تجدید نظر مذکور در این ماده رئیس دیوانعالی کشور میباشد که می‌تواند امر تجدید نظر را حسب مورد به قضاتی که تعیین ‌می‌کند واگذار نماید. تجدید نظر به ترتیب فوق فقط برای یکبار ممکن خواهد بود.

ماده 38- برای تخفیف و تعلیق مجازاتهای مقرر در این قانون علاوه بر شرایط لازم طبق قوانین جاری، موافقت دادگاه صادر کننده‌ ی حکم و دادستان ‌مربوط نیز ضروری میباشد.

ماده 39- کلیه‌ ی درآمدهای ناشی از جریمه‌ های دریافتی به حساب خزانه واریز میشود و وزارت امور اقتصادی و دارایی موظف است اعتبارات مورد‌ نیاز را براساس بودجه‌ ی مصوب ستاد مرکزی تعزیرات حکومتی از محل وجوه جرایم در اختیار وزارت بازرگانی قرار دهد.

تبصره – وزارت بازرگانی می‌ تواند به عنوان تنخواه ‌گردان تا مبلغ یک میلیارد ریال از محل درآمد سازمان حمایت مصرف‌ کنندگان و تولید کنندگان اخذ ‌نماید.

فصل پنجم- اصلاحات قانون نظام صنفی مصوب 13 /4 / 1359 شورای انقلاب

ماده 40- قانون نظامی صنفی مصوب 13 /4 /1359 شورای انقلاب با اصلاحات انجام شده و اصلاحات آتی لازم ‌الاجراء میباشد.

ماده 41- وظایف و اختیارات مذکور در قانون نظام صنفی برای دادگاه کیفری و دادسرای عمومی به دادگاه و دادسرای انقلاب اسلامی محول‌ میگردد.

ماده 42- عبارت ذیل به عنوان بند 10 به ماده‌ ی 48 قانون نظام صنفی اضافه میگردد:
10- دادستان انقلاب شهر یا نماینده‌ ی او.

ماده 43- عبارت ذیل بعنوان بند 12 به ماده‌ ی 52 قانون نظام صنفی اضافه میگردد:
12- دادستان کل کشور یا دادستان انقلاب تهران به نمایندگی.

ماده 44- جمله‌ ی ذیل به عنوان تبصره به ماده‌ ی 83 قانون نظام صنفی اضافه میگردد:

تبصره – مدیریت امور ناظران اعم از استخدام، حکم، عزل، نصب و … به عهده‌ ی وزارت بازرگانی میباشد.

فصل ششم- سایر مقررات

ماده 45- فهرست کالاها و خدمات مشمول تعزیرات حکومتی بخش دولتی و غیر دولتی به وسیله‌ ی ستاد موضوع ماده‌ ی 29 به اضافه‌ی نماینده‌ ی نخست‌وزیر تعیین میگردد.

ماده 46- چنانچه متهمان پرونده‌ ای، از بخش دولتی و غیر دولتی باشند، پرونده ابتدا در مرجع صدور احکام تعزیرات حکومتی بخش دولتی مطرح‌ میشود و پس از تعیین تکلیف متهمان بخش دولتی، جهت رسیدگی به اتهامات متهمان بخش غیر ‌دولتی به دادگاه انقلاب ارسال میگردد.

ماده 47- مرجع تجدید نظر موضوع تبصره‌ ی 3 ماده‌ ی 37، هیأتی را مأمور بررسی پرونده‌ های متشکل در زمان اجرای آئیننامه‌ های تعزیرات حکومتی که‌ تعیین تکلیف نشده‌اند، می‌ نماید تا ضمن مختومه کردن موارد غیر مهم، بقیه را به مراجع مربوط طبق این قانون ارجاع کند.
آندسته از پرونده‌ های تعزیرات حکومتی که در زمان تصویب این قانون دارای اعتراض به حکم صادره از سوی محکوم‌ علیه باشند، مشمول تجدید نظر‌ خواهند بود.

ماده 48- در صورتی که تخلفات مشمول تعزیرات حکومتی بصورت مستمر یا مکرر و یا تشکیل شبکه انجام شده باشد متخلفان به اشد تعزیرات‌ تعیین شده در هر یک از جرایم ارتکابی و در مرتبه‌ ی مربوطه محکوم میگردند.

تبصره – در صورتیکه تشکیل شبکه به قصد اخلال در نظام اقتصادی صورت گرفته باشد علاوه بر محکومیت به تعزیرات فوق توسط مراجع صدور‌احکام تعزیرات حکومتی، موضوع توسط دادگاه انقلاب پی‌ گیری میشود.

ماده 49- در مواردی که در این قانون مراتب متعدد برای مجازات تعیین شده است چنانچه تکرار جرم با فاصله‌ ی بیش از مدت 2 سال از تاریخ قطعیت‌ اولین حکم صورت گیرد، مرتبه‌ ی اول تلقی میشود.

ماده 50- در مواردی که در این قانون لغو پروانه و تعطیل واحد پیش ‌بینی شده است اشتغال مجدد متخلفان در همان واحد پس از گذشت یکسال از ‌تاریخ لغو پروانه، موکول به تحصیل پروانه‌ ی جدید با رعایت مقررات قانون مربوطه خواهد بود.

ماده 51- در مواردی که تخلفاتی از انواع مختلف توسط متخلف صورت گیرد برای هر یک از جرایم مجازات جداگانه تعیین میشود.

ماده 52- تخلفاتی که در این قانون پیش‌ بینی نشده‌اند تابع قوانین و مقررات جاری کشور میباشند و هرگاه برای تخلفات مذکور در این قانون در سایر ‌قوانین کیفر شدیدتری مقرر شده باشد مرتکب به کیفر اشد محکوم خواهد شد.

ماده 53- در مواردی که بعلت وقوع تخلفات مشمول تعزیرات حکومتی خسارتی متوجه شرکتها و دستگاههای موضوع ماده‌ ی 19 این قانون شده‌ باشد مراجع صدور احکام تعزیرات حکومتی ضمن صدور احکام تعزیرات، عامل ورود خسارت را مکلف به جبران خسارت می‌ نماید.

ماده 54- در کلیه‌ ی مواردی که بعلت وقوع تخلفات مشمول تعزیرات حکومتی خسارتی متوجه اشخاص اعم از حقیقی یا حقوقی شده باشد حق ‌شکایت برای آنها محفوظ خواهد بود.

ماده 55- چنانچه محکوم از پرداخت جریمه‌ ی تعیین شده خودداری کند مبلغ جریمه از اموال وی تأمین میشود لکن مستثنیات دین و وسایل تأمین‌ حداقل معیشت متعارف مستثنی خواهد بود.

ماده 56- کلیه قوانین و مقررات مغایر با این قانون با رعایت ماده‌ی 52 از تاریخ اجراء متوقف میگردد.

این قانون طی جلسات متعدد از تاریخ 16 / 6 /67 تا تاریخ 23 /12 /67 در مجمع تشخیص مصلحت نظام اسلامی به تصویب رسید.

امضا- رئیس مجمع تشخیص مصلحت سید علی خامنه ای